WĘGRY — KRAJ NAD DUNAJEM I CISĄ

Węgry są krajem nizinnym leżącym w dorzeczu środkowego Dunaju i jego lewobrzeżnego dopływu — Cisy.’

Nizina Środkowego Dunaju otoczona jest zewsząd młodymi górami fałdowymi: Alpami, Karpatami i Górami Dynarskimi. Na obszarze Węgier wyróżnia się dwie jej części: Mały Alfółd (Mała Nizina Węgierska) na zachodzie i Alfóld (Wielka Nizina Węgierska) na wschodzie, odgrodzone od siebie Sredniogórzem Zadunaj-skim (Dunantul).

Mały Alfóld rozpościera się nad Dunajem u stóp Karpat Zachodnich i Alp Wschodnich. Dunaj płynie tu, obok głównego koryta, dwoma odnogami i przyjmuje kilka mniejszych, ale obfitych w wodę dopływów. Na żyznych glebach tej niziny rozwinęło się rolnictwo.

Mały Alfóld zamyka od południo-wschodu zniszczone pasma starych gór zwane Sredniogórzem Zadunajskim. Wyróżnia się wśród nich Góry Bakońskie (Las Bakoński), dochodzące do wysokości 704 m n.p.m., pokryte lasami dębowymi i bukowymi.

Na południe od Gór Bakońskich leży malownicze jezioro Balaton. Jest to największe jezioro w Europie Środkowej (600 km2), ale płytkie, średnia jego głębokość wynosi około 3—4 m, a największa — II m. Nad Balatonem leżą znane miejscowości wypoczynkowe.

Obszar leżący na zachód od Dunaju posiada najważniejsze bogactwa mineralne kraju: złoża boksytów, głównie w Górach Bakońskich, węgiel kamienny na południu (w górach Mecsek), ropę naftową w części południowo-zachodniej i węgiel brunatny na północy.

Przedłużeniem Gór Bakońskich ku północo-wschodowi jest Sredniogórze Północne, gdzie w dawnych epokach geologicznych silnie zaznaczyła się działalność wulkaniczna. Tu w górach Matra znajduje się najwyższy szczyt Węgier — Kekes (czyt. kekesz) 1015 m n.p.m. Urodzajna gleba wulkaniczna południowych stoków średniogórza i nasłonecznienie — sprzyjają uprawie winnej latorośli. Winnice dostarczają znakomitych winogron do wyrobu światowej sławy win węgierskich, z ich produkcji słyną miejscowości Tokaj i Eger.

Sredniogórze Północne posiada dość liczne, lecz niezbyt zasobne złoża mineralne. Eksploatuje się tu węgiel brunatny, rudy żelaza i nieznaczne ilości rud metali kolorowych.

Na wschód od Dunaju aż po Karpaty i Wyżynę Siemiogrodzką rozciąga się Alfold (Wielka Nizina Węgierska), której wschodnie i południowe krańce należą do sąsiednich krajów. Przecinające ją dwie duże rzeki — Dunaj i Cisa — zostały uregulowane i są wykorzystane do żeglugi. Klimat niziny jest kontynentalny, znaczne są wahania temperatury i stosunkowo mała ilość opadów. Słoneczne, ciepłe lato i dobre gleby (w znacznej części lessowe) sprzyjają rozwojowi rolnictwa. Niewystarczająca ilość opadów w lecie, zwłaszcza nad środkową Gisą, powoduje konieczność sztucznego nawadniania. W okresie władzy ludowej wybudowano w tym celu wielki Kanał Wschodni (Zacisański) oraz szereg zbiorników na Cisie. Przystąpiono też do budowy Kanału Zachodniego.

Wielka Nizina była kiedyś stepem. Został on jednak zaorany i zamieniony na pola uprawne. Tylko pod Debreczynem zachował się jeszcze niewielki fragment pierwotnego stepu, zwany pusztą, na którym wypasa się stada bydła, owiec i koni.

Dunaj, druga co do wielkości rzeka Europy, wpływa na Nizinę Środkowego Dunaju z zachodu przez ,,bramę” między Alpami i Karpatami, a na wschodzie wypływa między Karpatami a Bał-kanem przez przełom zwany ,,Żelazną Bramą” Dunaj ma dla Węgier szczególne znaczenie, ponieważ jest to państwo śródlądowe, nie mające bezpośredniego dostępu do morza.

Category: turystyka
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed.Both comments and pings are currently closed.