ROŻNORODNOSC KRAIN GEOGRAFICZNYCH FRANCJI

Obszar Francji obejmuje rozmaite krainy geograficzne. Najogólniej wyróżnić można Francję północno-zachodnią z przewagą nizin i pagórkowatych terenów wyżynnych nie przekraczających 200 m wysokości n.p.m. oraz Francję wysokich gór i wyżyn w części południowo-wschodniej.

Basen Paryski. Kotlinowa nizina nad Sekwaną jest największą nizinną krainą Francji. Zajmuje ona czwartą część powierzchni kraju.

W samym środku basenu, po obu brzegach Sekwany, leży stolica Francji, Paryż, jedno z największych miast świata. Aglomeracja Paryża liczy prawie 10 min mieszkańców, tj. niewiele mniej niż piąta część ludności całej Francji. Paryż posiada wiele cennych zabytków architektury, związanych z historią Francji. Słynie też jako światowy ośrodek nauki i sztuki, jest również centrum dużego okręgu przemysłowego. W fabrykach różnorodnego przemysłu zatrudnionych jest ponad milion robotników. Paryż jest głównym węzłem komunikacyjnym Francji; zbiegają się tu liczne drogi kolejowe, samochodowe, wodne i lotnicze.

Na żyznych glebach Basenu Paryskiego uprawia się pszenicę i buraki cukrowe, warzywa i owoce. Ku wschodowi nizina przechodzi w pagórkowatą krainę Szampanii, znaną szczególnie z uprawy winnej latorośli. Stolicą regionu jest historyczne miasto Reims (czyt. ręs).

Na wschód od Szampanii leży Wyżyna Lotaryngii, ze stolicą Nancy (czyt. nansi). Lotaryngia słynie z wielkiego bogactwa rudy żelaza. Na bliskim pograniczu francusko-belgijskim w okręgu Lille (czyt. lii) znajdują się najobfitsze we Francji pokłady węgla kamiennego. Dlatego dwa te obszary na obwodzie Basenu Paryskiego należą do najbardziej uprzemysłowionych krain Francji. W górnictwie węglowym i przemyśle pracuje dużo robotników polskich.

Przez szeroką dolinę Loary, najdłuższej rzeki Francji, Basen Paryski łączy się z Basenem Akwitańskim w dorzeczu rzeki Ga-ronny.

Basen Akwitański zajmuje międzymorze atlantycko-śródziem-nomorskie. Obniżeniem między Masywem Centralnym a Pirenejami prowadzi droga z dorzecza Garonny nad Morze Śródziemne i do doliny Rodanu.

Dzięki żyznym glebom i łagodnemu klimatowi morskiemu nizina nad Garonną jest krainą rolniczą dostarczającą pszenicy i kukurydzy, słynie też z uprawy winnej latorośli. Pod względem wielkości produkcji przewyższają ją tylko winnice nad Morzem Śródziemnym. Różne gatunki wina wywozi się przez port Bordeaux (czyt. bordo), duży ośrodek przemysłu winiarskiego i handlu winem.

Basen Akwitański jest również jednym z ważnych obszarów hodowli bydła, trzody chlewnej i drobiu.

Piaszczyste wydmy w krainie Landów pokrywa las sosnowy, największy obszar leśny Francji o powierzchni prawie miliona hektarów. Dostarcza on surowca dla przemysłu drzewnego, papierniczego i niektórych gałęzi przemysłu chemicznego.

Najważniejszymi ośrodkami przemysłowymi Basenu Akwitańskiego są: wymienione już Bordeaux, oraz Tuluza, znaczny węzeł komunikacji lądowej i wodnej.

Rozwinięty jest tu przemysł stoczniowy, maszynowy, chemiczny, drzewny i spożywczy, a w południowo-zachodniej części Basenu — hutnictwo aluminium oraz wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego w Lacq (czyt. lak), na przedgórzu Pirenejów.

Rów Rodanu. Rodan wypływa z Alp. Pod miastem Lyon (czyt. lią) przyjmuje największy swój dopływ — Saonę i zwraca się ku południowi, otwierając Francji drogę na Morze Śródziemne.

Rodan i jego alpejskie dopływy wykorzystano do budowy potężnych elektrowni wodnych.

Nizina nad dolnym Rodanem, gdzie panuje klimat śródziemnomorski, jest krainą winorośli i oliwki oraz hodowli jedwabnika.

Lyon był do niedawna największym ośrodkiem przemysłu jed-wabniczego Francji i Europy. Obecnie produkcję słynnych jedwabi lyońskich prześcignęły wyroby z włókien sztucznych.

W odległości prawie 200 km od wybrzeża, zwanego „Lazurowym Wybrzeżem”, leży na Morzu Śródziemnym krajobrazowo piękna górzysta wyspa Korsyka, należąca do Francji. Zamieszkuje ją w większości ludność włoska, żyjąca z hodowli owiec i uprawy kasztanów jadalnych — drzew dochodzących do 30 m wysokości.

Masyw Centralny. W przeciwieństwie do urodzajnych nizin Masyw Centralny, czyli Wyżyna Środkowa, jest pod względem rolniczym krainą dość ubogą i słabo zaludnioną. Natomiast liczne są łąki i pastwiska; ludność trudni się hodowlą bydła i owiec, wyrobem doskonałych serów, rozsyłanych do miast francuskich i za grahicę.

Surowy klimat wyżynny i mało urodzajne gleby nie sprzyjają rolnictwu; ze zbóż uprawia się przeważnie żyto.

Masyw Centralny jest szczątkiem starych zniszczonych i obniżonych gór, zbudowanych z twardych skał krystalicznych, a na południu -— wapiennych. Największymi wzniesieniami masywu są wygasłe wulkany w krainie zwanej Owernią. Ich stożki dochodzą prawie do 1900 m wysokości n.p.m. W pobliżu wulkanów znajdują się kąpieliska światowej sławy, na przykład Vichy (czyt, wiszi).

Południowo-wschodnia krawędź Masywu Centralnego nosi nazwę Sewennów. Na północy masywu i u podnóża Sewennów występują pokłady węgla i rudy żelaza. St. Etienne (czyt. sę etien) i Le Creusot (czyt. le krezo) są ważnymi ośrodkami hutnictwa, przemysłu metalowego i zbrojeniowego oraz przemysłu tekstylnego.

Z Masywu Centralnego bierze początek większość wielkich rzek Francji bądź ich dopływów. Siłę spadku w górnym biegu rzek wyzyskuje się w licznych hydroelektrowniach.

Stary, zniszczony obszar górski stanowi także Masyw Armo-rykański w północno-zachodniej części kraju. Zajmują go pagórkowate krainy Normandii i Bretanii, znane z hodowli bydła, uprawy warzyw i wielkich sadów owocowych. W pasie przybrzeżnym Bretanii mieszkają najdzielniejsi rybacy Francji i dobrze obeznani z niebezpiecznym żywiołem oceanu śmiali żeglarze.

Do starych systemów górskich Francji zaliczamy również Wogezy na lewym brzegu górnego Renu, budową geologiczną, wysokością i szatą roślinną odpowiadające Schwarzwaldowi na prawym brzegu Renu.

Alpy i góry Jura. Do Francji należy zachodnia część wielkiego łuku alpejskiego, ciągnąca się od brzegów Morza Śródziemnego do Jeziora Genewskiego.

Zachodnie pasma Alp Francuskich zbudowane są przeważnie ze skał wapiennych, wschodnie zaś ze skał krystalicznych, głównie granitów. Różnice w budowie mają wpływ na wysokość, wapienie bowiem łatwiej ulegają zniszczeniu, aniżeli odporne skały    v krystaliczne. Toteż pasma wapienne są niższe, natomiast w Alpach krystalicznych, na granicy Francji, Włoch i Szwajcarii wznoszą się najwyższe grupy górskie całego systemu alpejskiego ze szczytem Mont Blanc o wysokości 4807 m n.p.m. Największym miastem, zwanym „stolicą,, Alp Francuskich, jest Grenoble (czyt. grenobl), położone nad rzeką Izerą i zewsząd otoczone górami.

W oparciu o energię elektryczną uzyskaną ze spadku wód pracują w północnej części Alp Francuskich huty aluminium.

Równolegle do północno-zachodniego skłonu Alp, na granicy Francji i Szwajcarii przebiegają wapienne góry Jura. W obniżeniu między Jurą a Wogezami znajduje się Brama Burgundzka. Prowadzi tędy przejście z doliny górnego Renu do doliny Saony i Rodanu.

Pireneje. Pireneje, chociaż nie tak wysokie jak Alpy, są jednak trudniej od nich dostępne z powodu braku dogodnych przełęczy. Większość obszaru górskiego znajduje się po stronie hiszpańskiej,- do Francji należą jedynie stoki północne opadające stromymi ścianami skalnymi ku nizinie Garonny.

Category: turystyka
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed.Both comments and pings are currently closed.