PRZEGLĄD LĄDÓW I OCEANÓW NA MAPIE ŚWIATA

Powierzchnia całej kuli ziemskiej wynosi 510 min km2, ponad 361 milionów km2 zajmują wody, a 149 milionów km2 — lądy. Inaczej mówiąc: 71% powierzchni Ziemi zajmują oceany i morza, a tylko 29% lądy. Wielkie obszary lądowe oblane wodami oceanów nazywamy kontynentami.

Na półkuli wschodniej leżą blisko siebie lądy: Europa, Azja i Afryka oraz oddalona od nich znacznie Australia. Europa chociaż łączy się z Azją i stanowi jak gdyby jej wielki półwysep już od czasów starożytnych uważana jest za odrębną część świata. Dla obu tych lądów używa się wspólnej nazwy Eurazja. Na półkuli zachodniej leżą obie Ameryki. Z dala od innych kontynentów rozciąga się wokół bieguna południowego Antarktyda. Oprócz kontynentów występują jeszcze na Ziemi liczne wyspy. Największymi wyspami są: Grenlandia, Nowa Gwinea i Borneo.

Lądy oddzielone są od siebie wodami oceanów. Na tym ogromnym obszarze wodnym wyróżniono trzy oceany: Wielki, czyli Spokojny (Pacyfik), Atlantycki i Indyjski.

Oceany przy wybrzeżach lądów tworzą morza, które dzielimy na śródziemne i przybrzeżne. Śródziemne, jak sama nazwa wskazuje, leżą między lądami, a z oceanami łączą się przez cieśniny i kanały. Do przybrzeżnych mórz zaliczamy te, które są szeroko otwarte ku oceanom, najczęściej oddzielone od nich wyspami.

W pobliżu lądów dno morskie obniża się łagodnie, tworząc płytkie przybrzeżne obszary, sięgające do około 200 m głębokości — noszą one nazwę szelfu.

Poniżej szelfu występuje przeważnie stromy stok podwodny, zwany zboczem kontynentalnym i głębokość mórz zwiększa się znacznie.

Najrozleglejsze obszary dna oceanicznego leżą na głębokościach od 3 do 6 km. Największe głębie przekraczają 7 km i ciągną się w postaci rowów, przeważnie w sąsiedztwie kontynentów, wzdłuż takich wybrzeży, na których występują młode pasma górskie. Wielkie głębie towarzyszą również wyspom wulkanicznym. Najgłębsze rowy są na Oceanie Spokojnym w pobliżu wysp Filipin i Marianów. Największa głębokość w Rowie Mariańskim przekracza 11 km.

Przez środkowe części oceanów ciągną się ogromne łańcuchy górskie, zwane grzbietami śródoceanicznymi, ze skomplikowanym systemem rozgałęzień. Grzbietom towarzyszą wielkie oceaniczne zagłębienia — baseny, o głębokościach ponad 4 km. Szczyty tych podwodnych łańcuchów górskich sięgają gdzieniegdzie ponad poziom morza, tworząc wyspy (np. Ażory na Oceanie Atlantyckim). Grzbiety śródoceaniczne znane są z działalności wulkanicznej i trzęsień ziemi.

Dno rozległych basenów też nie jest wyrównane, Prócz stożków wulkanicznych występują garby i pagórki, a także wzniesienia o płaskich wierzchołkach, stwierdzono również falistość powierzchni dna.

Do niedawna uważano, że ukształtowanie dna oceanów jest znacznie prostsze niż powierzchni lądów. Badania oceaniczne jednak wykazują, jak bardzo urozmaicone jest ukształtowanie powierzchni Ziemi w swej części podwodnej.

 

Category: turystyka
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed.You can leave a response, or trackback from your own site.
--!>