NORWEGIA — FIORDY — FIELDY — SZKIERY

W granicach Norwegii mieści się najdalej na północ wysunięty, krańcowy teren Europy — Przylądek Północny, czyli Nordkap, około 6 stopni przekraczający szerokość geograficzną koła podbiegunowego. Prócz ziem położonych na Półwyspie Skandynawskim Królestwo Norwegii obejmuje jeszcze wyspy arktyczne: Svalbard (Spitsbergen) i Wyspę Niedźwiedzią oraz północnoatlantycką wyspę Jan Mayen. Stolicą Królestwa jest Oslo (wraz z zespołem miejskim ponad 700 tys. mieszkańców), położone w głębi fiordu nad Skagerrakiem.

Na norweskich wyspach arktycznych przebywały polskie wyprawy naukowo-badawcze — w latach 1932—1933 na Wyspie Niedźwiedziej, w latach 1957—1960 oraz 1967 i 1974—1975 na Spitsbergenie.

Góry i wyżyny Norwegii wznoszą się ponad granicę wiecznego śniegu, chociaż nie są zbyt wysokie. Płaskie wierzchowiny gór, zwane fieldami, pokryte są przeważnie lodowcami. W południowej części gór granica wiecznego śniegu leży na wysokości około 1900 m n.p.m., ku północy obniża się i już na wysokości 900 m zalegają wieczne śniegi.

Obszary fieldowe są puste i niegościnne, nie nadające się do gospodarki. Nieliczna ludność skupia się na wybrzeżu otwartego morza i w głębi fiordów.

Od strony morza góry i wyżyny pocięte są wąskimi zatokami, które wciskają się głęboko w ląd. Są to słynne fiordy, rozgałęzione na kształt dolin rzecznych, o ścianach skalistych, bardzo stromych, wysokich i nagich, zamknięte przy ujściu mnóstwem skalnych wysepek zwanych szkierami. Szkiery towarzyszą wybrzeżom całego Półwyspu Skandynawskiego oraz bałtyckim brzegom krajów skandynawskich. Są to wierzchołki zatopionych wzniesień, najliczniej nagromadzone na wybrzeżu Norwegii, na wodach Bałtyku zaś najwięcej jest szkierów w rejonie Sztokholmu oraz u wejścia do Zatoki Botnickiej, między Wyspami Ałandzkimi a Finlandią.

Fieldy, fiordy i szkiery powstaniem swoim związane są z dziejami geologicznymi Fennoskandii, czyli tarczy f ińsko-skandy nawskie j, najstarszej części kontynentu europejskiego. Na obszarze Fennoskandii, szczególnie w górach Skandynawskich, powstały w okresie czwartorzędowym wielkie masy lodu, które spływając ku południowi posunęły się aż po Karpaty. Pod ciężarem olbrzymich ilości lodu Fennoskandia powoli opadała i morze wkraczało na ląd. Po ustąpieniu lodów zaczęła się wynurzać i proces ten trwa do dziś dnia. Fennoskandia jest przykładem obszaru lądowego wznoszącego się.

Norwegia jest krajem pod względem gospodarczym wysoko rozwiniętym. Najwięcej ludzi pracuje w różnych gałęziach nowoczesnego przemysłu przetwórczego — w przemyśle drzewnym i papierniczym, w energetyce, w hutnictwie i przemyśle metalowym, w przemyśle chemicznym i elektrotechnicznym, włókienniczym i odzieżowym. Produkcja drewna ma znaczenie eksportowe. Eksportuje się również: żelazo i stal, papier, nawozy sztuczne. Poważną pozycję w eksporcie stanowią statki, budowane w wielkich stoczniach w Stavanger i Fredrikstad na południu kraju oraz w Bergen i Trondheim.

Z dawien dawna Norwegowie pracują w rybołówstwie. W połowie ryb zajmują 4 miejsce w świecie, po Japonii, Związku Radzieckim i Chinach. Roczny plon połowów wynosi około 3 min ton. Norwegia ma największe wśród krajów skandynawskich własne zużycie ryb, niemniej jednak zajmuje też pierwsze miejsce w eksporcie ryb. Wywozi ryby świeże i suszone, solone, wędzone i konserwy rybne, między innymi do krajów śródziemnomorskich.

Tradycyjne są również zajęcia Norwegów w transporcie morskim, pielęgnują te tradycje od czasów najdawniejszych. Flota tego słabo zaludnionego kraju znajduje się na czwartym miejscu w świecie, po Liberii, Japonii i Wielkiej Brytanii. W 1974 roku pojemność floty norweskiej wynosiła 24,8 min BRT. Jak flota grecka na Morzu Śródziemnym, tak flota norweska pełni zadania „morskiego spedytora” na morzach i oceanach całego świata. Jednostki floty handlowej nie tylko miesiące, ale lata pozostają poza portami macierzystymi, obsługując transporty morskie obcych państw ze wszystkich kontynentów. Główne porty norweskie to: Oslo, Bergen, Trondheim oraz poza kołem podbiegunowym położone Narwik i Hammerfest. Bergen jest największym portem rybackim Norwegii. Przez niezamarzający Narwik idzie w świat szwedzka ruda żelaza, dowożona do portu linią kolejową z zagłębia Kiruna-Gallivare.

Północną część Półwyspu Skandynawskiego zamieszkują Lapończycy. Żyjąc w tundrze Norwegii, Szwecji i Finlandii prowadzą koczowniczy tryb życia. Przekraczają ze swymi stadami reniferów granice państwowe w poszukiwaniu pastwisk. Byt ich związany jest całkowicie z renem, który dostarcza ludziom dalekiej północy żywności oraz skór na ubranie i namioty. Ogólną liczbę Lapończyków w krajach skandynawskich ocenia się na około 4 tysiące.

 

Category: turystyka
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed.Both comments and pings are currently closed.