KRAS JUGOSŁOWIAŃSKI

Największy obszar Jugosławii zajmują Góry Dynarskie. W północno-zachodniej ich części, u podstawy Półwyspu Istria znajduje się wyżyna ¿budowana ze skał wapiennych nosząca nazwę Krasu. W Krasie Dynarskim najwcześniej zostały zbadane charakterystyczne zjawiska związane z działalnością wód w skałach wapiennych i dlatego noszą one nazwę: zjawisk krasowych. Woda zawierająca dwutlenek węgla rozpuszcza wapień i wskutek tego powstają na obszarach wapiennych rozmaite formy powierzchniowe i podziemne.

Skały wapienne są często spękane. Woda szybko ginie z powierzchni, a spływając szczelinami w głąb, poszerza stopniowo ciasne pierwotnie szpary. Rozpuszczająca działalność wód powoduje powstawanie „kominów” i podziemnych korytarzy przechodzących miejscami w obszerne jaskinie.

Spośród wielu jaskiń największa i najsłynniejsza jest w Fostojnie, na południe od Lubiany. ‚Woda przesączająca się ze stropu jaskini paruje, a rozpuszczony w niej węglan wapnia osadza się w postaci fantastycznych nacieków: stalaktytów, stalagmitów, draperii skalnych. W pobliżu Postojny znajduje się „ginąca rzeka” Poik. Ponad 20 kilometrów swego biegu ukrywa w podziemnych korytarzach i pieczarach, a po drugiej stronie wapiennych gór wypływa na powierzchnię jako rzeka Lubiana. „Rzek ginących” jest w krasie wiele, niektóre z nich kilkakrotnie chowają się w głąb i ponownie wypływają na powierzchnię.

Na powierzchni skały wapienne Krasu są poorane i pocięte, mnóstwo w nich rynien i lejów, bruzd i żłobków wymytych przez wody deszczowe. Kraina to pusta, bezwodna i bezleśna, jedynie tu i ówdzie widać między skałami skarłowaciałe krzewy i niewielkie łąki. Ziemi uprawnej jest mało, Żyźniejsze gleby spłukiwane przez wodę lub zwiewane przez wiatr zbierają się w zagłębieniach powierzchni, w dolinach i poljach, tj. w rozległych kotlinach o stromych zboczach i płaskim dnie. Powstały one wskutek zapadania się stropów jaskiń i podziemnych próżni. Polja mają przeważnie kształt wydłużony i osiągają kilkanaście, a nawet dochodzić mogą do kilkudziesięciu kilometrów długości. Te duże rozmiary kotlin są wynikiem stopniowego łączenia się zapadniętych terenów.

Doliny i polja są jedynymi terenami uprawy roślin i dlatego skupia się tu liczniejsza ludność. Poza nimi krainy krasowe są ubogie, skaliste i suche; nadają się jedynie do hodowli owiec.

Category: turystyka
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed.Both comments and pings are currently closed.