HISZPANIA I PORTUGALIA

Hiszpania i Portugalia zajmują cały Półwysep Pirenejski — nazywany tak od gór Pirenejów, oddzielających półwysep od kontynentu europejskiego.

Półwysep Pirenejski bywa też nazywany Półwyspem Iberyjskim. Nazwa pochodzi od plemienia Iberów, którzy w czasach starożytnych zajmowali wschodnie wybrzeże tego półwyspu, od Pirenejów aż po Walencję. Później Iberowie ulegli przemieszaniu z Celtami. Plemiona iberyjskie mieszkały także w południowej Francji — w Akwitanii, na wyspie Sardynii i Korsyce. Potomkami Iberów są prawdopodobnie też Baskowie, mieszkający w Pirenejach, na pograniczu Francji i Hiszpanii, mówiący odrębnym językiem i utrzymujący dawne tradycje.

Wnętrze Półwyspu Pirenejskiego zajmuje rozległa i wysoko wzniesiona (500—700 m) wyżyna, zwana Mesetą Hiszpańską. Góry Kastylijskie dzielą ją na część północną zwaną Starą Kastylią i południową zwaną Nową Kastylią. Klimat wyżyn jest kontynentalny, o małej ilości opadów. Ubogie w wodę rzeki: Gwa-dalkwiwir, Gwadiana, Tag i Duero płyną na zachód i dopiero w dolnym biegu, dzięki morskiemu klimatowi W tej części pół-» wyspu i dopływom górskim, niosą więcej wód i nadają się do żeglugi.

Stara Kastylia, leżąca w dorzeczu rzeki Duero, jest krainą rolniczą i hodowlaną. Nowa Kastylia leży głownię w dorzeczu Tagu i Gwadiany i jest rzadko zaludnioną krainą stepową. Stepy te wykorzystuje się do hodowli owiec i kóz.

Na wschodnim krańcu meseta opada stopniami ku śródziemnomorskim równinom Murcji i Walencji. Okolice te korzystają ze sztucznego nawodnienia i nazywane są „ogrodami Hiszpanii”. Dostarczają owoców cytrusowych, winogron, migdałów, orzechów i oliwek. W rejonie Murcji znajduje się jedyny w Europie wielki gaj owocujących palm daktylowych.

Niziny nadbrzeżne nad Atlantykiem, o klimacie morskim, są krainami rolniczymi i leśnymi. W zachodniej części nizin nadbrzeżnych rośnie w dużych ilościach dąb korkowy, którego kora stanowi ważny produkt eksportu.

Hiszpania ma dość dużo zasobów mineralnych. W starych Górach Kantabryjskich znajdują się pokłady węgla kamiennego i rudy żelaza; w górach Sierra Morena i na północ od nich wzdłuż granicy z Portugalią — złoża cynku, ołowiu, rtęci, miedzi.

Przemysł koncentruje się w miastach położonych nad Zatoką Biskajską i Morzem Śródziemnym. Obok starych gałęzi przemysłu: górniczego, włókienniczego i spożywczego rozbudowano współcześnie przemysł ciężki: maszynowy, hutnictwo żelaza, elektrotechniczny i zbrojeniowy. Madryt, stolica kraju (zespół miejski 3,2 min ludn.), jest jedynym dużym miastem leżącym na Mesecie. Pozostałe leżą na wybrzeżu. Największym po Madrycie, miastem jest Barcelona nad Morzem Śródziemnym, ważny port i duży ośrodek przemysłu maszynowego i włókienniczego, znany ośrodek kulturalny i naukowy. Głównym ośrodkiem hutnictwa jest Bilbao nad Zatoką Biskajską — port dostępny dla statków oceanicznych.

Portugalia zajmuje pas wybrzeża 150—200 km szerokości, a długości około 550 km i jest krajem wybitnie morskim. Dostępne dla statków oceanicznych są dolne odcinki wielkich rzek. Duero, Tag i Gwadiana. Do Portugalii należą także wyspy Azory i Madera na Atlantyku.

Przy ujściu Tagu, na siedmiu wzgórzach otaczających je od północy, rozłożyła się amfiteatralnie pośród ogrodów stolica Por-tugalii, Lizbona (800 tys. mieszk.), jedno z najpiękniejszych miast i jeden z najwspanialszych naturalnych portów świata, zarazem największy port Portugalii i Półwyspu Pirenejskiego. Jest to też główny ośrodek przemysłowo-handlowy i kulturalny kraju. W dziejach swoich Lizbona wielokrotnie była niszczona prez trzęsienia ziemi, najgroźniejsza katastrofa nawiedziła miasto w 1755 roku.

Głównymi zajęciami ludności są rolnictwo i rybołówstwo. Prócz pszenicy i kukurydzy ważne miejsce zajmuje uprawa winnej latorośli, cytrusów, oliwek. Ważnym artykułem eksportowym jest korek uzyskiwany z plantacji dębu korkowego.

Przez dziesiątki lat panowała w Portugalii reakcyjna dyktatura, która spowodowała gospodarcze zacofanie kraju. Nie rozwijał się przemysł, a ludność nie znajdując zatrudnienia w kraju emigrowała za granicę. Głównym źródłem dochodów państwa była eksploatacja posiadłości kolonialnych.

Przełom w stosunkach społecznych i gospodarczych nastąpił w 1974 r., kiedy to władzę w kraju przejęły siły postępowe. Nowy rząd podjął kroki w kierunku uzdrowienia sytuacji gospodarczej w kraju i demokratyzacji stosunków społecznych. W polityce zagranicznej kraj został wyprowadzony z izolacji. Nawiązano kontakty dyplomatyczne z wieloma krajami m. in. z socjalistycznymi. Przyznano niepodległość dotychczasowym koloniom — Angoli i Mozambikowi.

Category: turystyka
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed.Both comments and pings are currently closed.