IRAN — IRAK — TURCJA

Spośród licznych krajów Bliskiego Wschodu trzy wyróżniają się pod względem obszaru, liczby mieszkańców oraz szczególnego znaczenia gospodarczego. Są to: Iran, Irak i Turcja.

Bliski Wschód skupia na swym obszarze złoża ropy naftowej jedne z najbogatszych w świecie kapitalistycznym. Roczna pro« dukcja tej ropy przewyższa osiągnięcia wszystkich krajów świata z wyjątkiem Stanów Zjednoczonych.

Złoża ropy naftowej występują głównie w Iraku, Iranie, Kuwejcie, Arabii Saudyjskiej oraz na wyspach Bahrajn w środkowej części Zatoki Perskiej. W Iraku złoża ciągną się od okolic miasta Mosul na południe aż do Basry. Do największych portów naftowych na Bliskim Wschodzie należą: Ras Tannurah w Arabii, Aba-dan w Iranie i Kuwejt. Z irańskich złóż roponośnych, za pomocą wielkich rurociągów naftowych, tłoczy się ropę do Abadanu, portu położonego nad Zatoką Perską. Inne wielkie rurociągi prowadzą z arabskich pól naftowych i z Iraku do portów położonych nad Morzem Śródziemnym.

W okresie międzywojennym ropa naftowa Bliskiego Wschodu, przede wszystkim Iranu, znajdowała się niemal wyłącznie w rękach kapitalistów angielskich, francuskich, amerykańskich i holenderskich. W 1951 r. władze Iranu ogłosiły upaństwowienie złóż ropy naftowej i całego przemysłu naftowego, dążąc do wyłączenia obcego kapitału ze swojej gospodarki narodowej.

O znaczeniu Turcji decyduje jej położenie na pomoście między Europą i Azją. W posiadaniu Turcji znajdują się cieśniny: Bosfor i Dardanele. Mają one ogromne znaczenie komunikacyjne i strategiczne, stanowią bowiem drogi wyjścia z Morza Czarnego poprzez Morze Egejskie na Morze Śródziemne. Do Turcji należy też wschodni kraniec Półwyspu Bałkańskiego, gdzie leży Stambuł (zwany dawniej Konstantynopolem), port o światowej ongiś sławie (ponad 2 min mieszk.) Turcja jest republiką pozostającą obecnie pod silnymi wpływami amerykańskimi.

Przez półwysep Azji Mniejszej prowadzi linia kolejowa do Jordanii oraz tzw. kolej bagdadzka, która łączy Turcję z wybrzeżem Zatoki Perskiej. Tędy prowadzą także linie lotnicze mające wielkie znaczenie w komunikacji między Europą a Azją Południową i krajami Dalekiego Wschodu.

Category: turystyka  Comments off

KRAJE BLISKIEGO WSCHODU

Nazwą „Bliski Wschód” obejmuje się kraje Azji Południowo–Zachodniej. Panuje tu wielka różnorodność krain i krajobrazów. Obok żyznych nizin nadrzecznych występują obszary stepowe i wielkie pustynie, obok depresji — wznoszą się góry do przeszło 5 tys. m wysokości.

Wielki wpływ na krajobraz wywiera klimat, zupełnie odmienny od klimatu Azji Południowo-Wschodniej. Charakteryzuje go długie suche lato i chłodniejsza zima. Niewielkie ilości deszczu spadają tu przeważnie zimą. Toteż przeważają krainy suche, głównie wyżynne stepy, sprzyjające hodowli. Na Półwyspie Arabskim znajduje się jedna z największych pustyń azjatyckich. Częściowo pustynna, a w części stepowa jest Wyżyna Iranu, na której leżała starożytna Persja.

Znana z historii Mezopotamia, położona w dolinie Eufratu i Tygrysu, jest krajem o prastarej kulturze. Tu znajdowały się starożytne państwa: Babilonia i Asyria.

Na bagnistej nizinie w dolnym biegu Eufratu i Tygrysu po odpowiedniej melioracji udaje się pszenica, bawełna i ryż. Jest tutaj również największa na śmiecie uprawa palmy daktylowej (30 min drzew). Nad górnym Eufratem natomiast przeważa step, który stanowi ubogie pastwisko dla owiec i wielbłądów.

W zachodniej części krajów Bliskiego Wschodu występuje klimat śródziemnomorski, sprzyja on rozwojowi roślinności, umożliwiając nawet uprawy plantacyjne. Toteż kraje te dostarczają owoców południowych, tytoniu, bawełny, oliwek i winnej latorośli. Wśród gajów palmowych i oliwnych leży ważny port śródziemnomorski Bejrut (940 tys. mieszk.) stolica Libanu. Na południe od Libanu leży państwo Izrael. Największym jego miastem jest Tel-Awiw  (ok. 400 tys. mieszkańców). Na wschód od Izraela leży Królestwo Jordanii ze stolicą w Ammanie (0,5 min mieszk.).

Morze Martwe oddziela Jordanię od państwa Izrael, położonego nad Morzem Śródziemnym.
W 1947 r. Organizacja Narodów Zjednoczonych podjęła rezolucję o umiędzynarodowieniu miasta Jerozolimy. Izrael natomiast, wbrew stanowisku ONZ, uznał Jerozolimę za stolicę swego kraju i uczynił z niej siedzibę centralnych władz izraelskich. Większość państw a wśród nich również Polska, nie uznała tej decyzji Izraela.

W 1967 r. Izrael dokonał agresji na sąsiadujące z nim kraje arabskie, zagarnął część terytoriów, a między innymi także jordańską część Jerozolimy. Fakt ten spotkał się z potępieniem ONZ, która domaga się przywrócenia dawnego stanu rzeczy. Polska na znak protestu przeciw agresji zerwała stosunki dyplomatyczne z Izraelem.

Category: turystyka  Comments off

INDONEZJA

Obszar Indonezji obejmuje cztery spośród Wielkich Wysp Sundajskich: Sumatrę, indonezyjski Kalimantan (Borneo), Sulawesi (Celebes) i Jawę oraz setki mniejszych wysp Archipelagu Malajskiego, Wyspy Moluki oraz indonezyjską część Nowej Gwinei, czyli tak zwany Irian Zachodni.

Archipelag Malajski jest jakby przedłużeniem Azji w kierunku południowo-wschodnim. Wskazują na to łańcuchy górskie, które przechodzą z Półwyspu Indochińskiego na Sumatrę i Jawę oraz z Wysp Japońskich na Filipiny, Kalimantan i Sulawesi.

Morza wokół Archipelagu Malajskiego są różnej głębokości. Wielkie obszary mórz wewnętrznych, zwłaszcza Morze Sunda, nie przekraczają głębokości 200 m, natomiast wzdłuż wyspy Jawy od strony południowej ciągnie się największa głębia Oceanu Indyjskiego, tzw. Rów Jawajski. Najgłębsze jego miejsce dochodzi do 7450 m.

Większość wysp Archipelagu Malajskiego znana jest z częstych wybuchów wulkanów. Sama wyspa Jawa liczy ponad 120 wulkanów, z czego 28 czynnych; liczne wulkany są również na wyspie Sumatrze. Niektóre stożki wulkaniczne, o bardzo regularnym kształcie, tworzą wzniesienia powyżej 3 tys. m wysokości, inne wyglądają jak rozległe misy. W cieśninie między Sumatrą a Jawą leży wulkan Krakatau, którego niespodziewany wybuch w 1883 r. należał do najgroźniejszych katastrof na świecie.

Wyspy Indonezji leżą całkowicie w strefie gorącej. Cechuje je gorący, bardzo wilgotny klimat i bujna roślinność lasów równikowych. Temperatura powietrza wynosi około 27°C, a jej wahania w ciągu roku są nieznaczne, dochodzą najwyżej do 3°C. Mon-suny przynoszą obfite deszcze, roczna suma opadów wynosi 3—4 tys. mm.

Category: turystyka  Comments off

SRI LANKA

Niepodległa Republika Sri Lanka leży na wyspie Cejlon, oddzielonej od Półwyspu Indyjskiego cieśniną Palk. Jest członkiem Brytyjskiej Wspólnoty Narodów.

Potomkowie dawnej ludności rodzimej — Weddów są dzisiaj bardzo nieliczni, jest ich tylko kilka tysięcy. Przewagę wśród dzisiejszych mieszkańców wyspy stanowią Syngalezowie — około 70°/o ludności. Język syn-galezki jest językiem urzędowym. Są poza tym liczne drobne grupy ludnościowe, pod względem etnicznym związane z mieszkańcami dawnego Cejlonu, Półwyspu Indyjskiego i Arabskiego, widoczne są również wpływy chińskie.    ^

Pod względem wyznaniowym ludność Sri Lanka przypomina Indie.
Gęstością zaludnienia Sri Lanka przewyższa Indie i Pakistan. Najwięcej ludności skupia się w wilgotnych obszarach na południo-zachodzie, przypada tam do 800 osób na 1 km2.

Gospodarka narodowa opiera się na rolnictwie. Uprawia się przede wszystkim ryż, który jest główną rośliną żywieniową, poza tym kukurydzę, proso, z roślin oleistych — sezam i orzeszki ziemne. Duże obszary zajmują rośliny plantacyjne: trzcina cukrowa, kakao, herbata oraz palma kokosowa. Bardzo wysokie miejsce zajmuje Sri Lanka w światowej produkcji kauczuku, czwarte po Malezji, Tajlandii i Indonezji. Gospodarka rolno-plantacyjna nastawiona jest na eksport, podczas gdy rośliny żywieniowe nie pokrywają potrzeb własnego kraju. Sri Lanka eksportuje: herbatę, kauczuk, koprę, orzeszki ziemne i przyprawy korzenne.

Bogactw mineralnych jest niewiele, są one jednak dość szczególne. Najwięcej eksploatuje się grafitu, kamieni szlachetnych i półszlachetnych oraz minerałów radioaktywnych. Kamienie szlachetne i półszlachetne stanowią ważną pozycję eksportową Głównymi partnerami handlowymi są: Wielką Brytania, USA, Pakistan, Indie, Chiny i Japonia. Głównym portem jest stolica kraju — Kolombo.

Category: turystyka  Comments off